Van idee tot voltooid schilderij
Leren zien wat er echt groeit
Dit is de afsluiter van de vijfdelige reeks “Schilderij beginnen” een reis van het eerste idee tot het moment waarop je schilderij tot rust komt.
Een schilderij is nooit alleen verf op doek, het is een proces dat jou verandert terwijl jij het maakt.
Je begon met een idee, een vaag beeld misschien. En stap voor stap kreeg dat vorm: een keuze, een richting, een ritme. Wat nu voor je ligt, is niet alleen een schilderij, maar ook een spoor van aandacht, twijfel, durf en plezier.
Inhoud
Over deze reeks: Een schilderij beginnen
Dit artikel maakt deel uit van de reeks “Een schilderij beginnen”, waarin we stap voor stap ontdekken hoe een schilderij groeit, van het eerste idee tot het moment waarop het af aanvoelt.
Elke stap helpt je bewuster te schilderen, met meer vrijheid, diepte en plezier.
Lees ook de andere delen van de serie:
Stap 1 – Compositie en formaat kiezen · Stap 2 – Verf, techniek en ondergrond kiezen · Stap 3 – Ondergrond voorbereiden en eerste lagen · Stap 4 – De eerste verflaag · Stap 5 – Laag over laag · Slot – Van idee tot voltooid schilderij
Terugblik: wat je onderweg hebt opgebouwd
Misschien heb je het niet bewust gemerkt, maar met elke stap heb je iets toegevoegd, niet alleen aan je doek, maar aan je manier van kijken.
Stap 1 leerde je nadenken over compositie en formaat.
Stap 2 liet je ontdekken hoe verf, techniek en ondergrond elkaar beïnvloeden.
Stap 3 gaf je een stevige basis met toon en voorbereiding.
Stap 4 bracht ritme, energie en emotie.
Stap 5 leerde je diepte en samenhang creëren in lagen.
Elk schilderij dat je maakt, herhaalt dit proces in een nieuwe vorm. En telkens leer je iets bij.
Vertrouwen in het proces
Er komt een punt waarop je merkt dat je niet langer schildert vanuit wat je denkt te moeten zien, maar vanuit wat zich van binnen aandient.
Dat moment ontstaat niet doordat je alles onder controle hebt, maar juist doordat je durft te vertrouwen. Je laat het schilderij meebewegen, geeft het ruimte om zijn eigen richting te tonen en accepteert dat stiltes net zo belangrijk zijn als actieve penseelstreken. Je hoeft niet elke afwijking meteen te herstellen, want sommige zogenaamde fouten blijken later precies datgene te zijn wat het werk nodig had.
Kunst groeit niet alleen uit technische vaardigheid, maar vooral uit het vermogen om toe te laten wat zich aandient.
Fouten als vondsten
Veel schilderijen die krachtig en overtuigend aanvoelen, zijn begonnen op een manier die aanvankelijk als mislukt werd ervaren.
Een kleur die verkeerd uitpakt, een vlek die te dominant lijkt of een afdruk die blijft staan kan ineens een nieuw perspectief openen.
Wanneer je jezelf toestaat om niet vast te houden aan het oorspronkelijke plan, ontstaat er ruimte om anders te kijken. Elke misstap kan je blik verdiepen en je helpen om eerlijker te werken. Soms moet iets misgaan voordat het schilderij werkelijk tot leven komt. De verf reageert het sterkst wanneer je durft te falen en blijft onderzoeken wat er mogelijk is.
Rust vinden in het onafgemaakte
Een schilderij dat af lijkt, is vaak niet zozeer een eindpunt, maar een overgang naar een volgende fase.
Het is heel normaal dat je later dingen ziet die je anders zou aanpakken. Dat betekent niet dat het werk tekortschiet, maar dat jij gegroeid bent. Zie je schilderij als een momentopname in je ontwikkeling, een zichtbaar spoor van waar je op dat moment stond. Het hoeft niet alles te bevatten of volledig afgerond te voelen.
Juist in dat onafgemaakte schuilt ruimte voor verbeelding en beweging.
Wanneer een schilderij ‘af’ is
De vraag wanneer een schilderij af is, laat zich niet vangen in regels.
Soms voel je het intuïtief, als een rustige stilte waarin niets meer hoeft te worden toegevoegd.
Op andere momenten helpt het om afstand te nemen, het werk te laten rusten en er met frisse ogen naar terug te kijken. Wat uiteindelijk telt, is niet perfectie, maar of je werkelijk aanwezig bent geweest tijdens het maken.
Als het schilderij vertelt wat jij wilde zeggen, of je zelfs verrast met iets wat je niet had gepland, dan is het genoeg.
Mini-oefeningen voor reflectie
Oefening 1 – Terugkijken met zachtheid Leg drie van je recente schilderijen naast elkaar. Schrijf één zin per werk: wat heb ik hier geleerd? Je zult merken dat groei vaak subtiel is, maar duidelijk aanwezig.
Oefening 2 – Het onaf schilderij Kies een werk dat je nooit hebt afgemaakt. Bekijk het met frisse ogen. Wat zou het zeggen als je het gewoon zo liet, onaf maar eerlijk?
Oefening 3 – De kleine viering Maak een foto van je schilderij. Schrijf er een paar woorden bij: een titel, een gevoel, een gedachte. Sta even stil, dit is een moment van voltooiing.
Voorbeelden van kunstenaars
Paul Cézanne stopte vaak nét voor perfectie, zijn schilderijen ademen het zoeken zelf.
Paul Cezanne Understanding Modern Art Part 1 - The Arts Hole - video Engels gesproken - 15:37 min.
Paul Cézanne - Les Grands Maîtres de la Peinture - Culture Tube - video Engels gesproken - 51:42 min.
Paint like Cezanne in 7 easy steps! - Herve Cotton - video Engels gesproken - 9:31 min.
Georgia O’Keeffe liet haar werk rijpen; soms maanden, tot de juiste rust ontstond.
imagine: Georgia O'Keeffe - By Myself (BBC) - Culture Vulture Rises - video Engels gesproken - 1:04:27 min.
Paint like Georgia O’Keefe in 7 easy steps! - Herve Cotton - video Engels gesproken - 13;11 min.
O'Keeffe : Red Poppy - Beginner painter - learn acrylic blending - Paint with Lovejoy - video Engels gesproken - 30:10 min.
Georgia O’Keeffe’s Palette and Wet into Dry Technique | WINSOR & NEWTON - Colorbox Art Materials Store - video Engels gesproken - 2:31 min.
Vilhelm Hammershøi gebruikte stilte en soberheid als vorm van voltooiing. Zijn werken lijken te fluisteren dat minder vaak méér is.
The ‘Beautiful Stillness’ of Vilhelm Hammershøi | Christie's - video Engels gesproken - 4:14 min.
BBC4 - Michael Palin and the Mystery of Hammershoi - Claude Varieras - video Engels gesproken - 58:51 min.
Vilhelm Hammershøi and Photography - Besyv Productions - video Deens gesproken - 10:09 min.
Deze kunstenaars tonen elk op hun manier dat “af” niet betekent “gesloten”, maar “in balans”.
Tot slot
Van idee tot voltooid schilderij heb je niet alleen een beeld gemaakt, maar ook een reis afgelegd. Een reis van kijken, kiezen, proberen, loslaten.
Blijf die reis herhalen. Elk schilderij is een oefening in aandacht, in vertrouwen, in liefde voor het onvolmaakte. En telkens ontdek je iets nieuws, over kleur, over vorm en over jezelf.
Kunst is niet wat je maakt, maar wat je onderweg leert zien.
Heb je de reeks gevolgd of zelf een schilderij gemaakt tijdens deze stappen? Deel je ervaring in de reacties, wat heb jij geleerd van dit proces? Jouw verhaal kan anderen inspireren om hun eigen creatieve pad te blijven volgen.
***
Over deze serie: Een schilderij beginnen
Deze blogpost maakt deel uit van de vijfdelige reeks “Een schilderij beginnen”, waarin je stap voor stap leert hoe een schilderij groeit, van het eerste idee tot het moment dat het af voelt.
Lees de hele reeks:
Stap 4 – De eerste verflaag: vorm, ritme en emotie samenbrengen
Stap 5 – Laag over laag: diepte, contrast en samenhang opbouwen
Elk deel helpt je bewuster, vrijer en met meer plezier te schilderen — of je nu net begint of al jaren schildert.
Schilderen is niet alleen wat je maakt, maar wat je onderweg leert zien.
