Leer bomen schilderen die leven
Van luchtige kronen tot sterke stammen
Deze gids neemt je mee van kijken naar schilderen, met praktische inzichten die je helpen bomen weer te geven met meer licht, kleur en karakter.
Bij dit artikel hoort ook een 10-daags experiment dat je op weg helpt om de theorie in praktijk te brengen: Bomen leren zien door ze tien dagen te schilderen.
Inhoud
Bomen lijken op het eerste gezicht eenvoudige onderwerpen. Iedereen weet tenslotte hoe een boom eruitziet. Toch merken veel schilders meteen dat het lastiger is dan verwacht. Een boom is tegelijk streng en grillig, stevig en luchtig, vertrouwd maar toch moeilijk te vatten. Dat contrast maakt het schilderen ervan zo’n boeiende uitdaging.
Wie goed kijkt, ziet dat een boom nooit zomaar een verzameling bladeren is. Hij heeft houding, karakter en soms bijna een eigen temperament. Een den straalt een soort stoere onverzettelijkheid uit, terwijl een berk juist licht en gevoelig oogt. Wanneer je leert kijken naar die persoonlijkheid, begint je schilderij tot leven te komen. Dat is vaak het moment waarop je ontdekt dat een boom veel meer is dan een massa groen.
Waarom bomen schilderen zoveel moeilijker is dan het lijkt
Een boom vraagt om aandacht voor structuur, licht, seizoenen en variatie. Bovendien bestaat hij uit een subtiel samenspel van massa’s en open ruimtes. Je ziet kronen, takken, schaduwen en texturen, maar ook luchtgaten, kleurveranderingen en ritmes die voortdurend verschuiven. Dat maakt bomen uitdagend, maar precies daardoor ook zo interessant om te schilderen.
Kleur ontdekken: van levendige groenen tot warme onderlagen
Veel beginnende kunstenaars blijven hangen in één soort groen, terwijl bomen barsten van kleur. Groentinten veranderen voortdurend door zon, schaduw, vochtigheid of het seizoen. Een zomerse eik heeft een totaal andere sfeer dan een misthoornige herfstbeuk. Wie die nuance durft op te zoeken, krijgt schilderijen die meteen sprankelen.
Een van de meest krachtige technieken is het werken met een warme onderlaag. Een zachte rood- of oranjetoets onder het groen zorgt voor een onverwachte vibratie. Het geeft energie aan je boom, zelfs als je hem uiteindelijk heel rustig schildert. Ook schaduwen worden rijker wanneer je ze niet louter donker maakt, maar opbouwt met koelere groenen die bijna in blauw overlopen. Door zo te spelen met temperatuur, bouw je gelaagdheid op zonder dat je schilderij druk wordt.
How to Paint TREES in 6 Easy Steps - Samuel Earp Art - video Engels gesproken - 12:31 min.
Silhouet en houding: de boom als karakterstudie
Een boom hoeft geen hoofdonderwerp te zijn om een sterk gebaar te maken. Zijn silhouet vertelt al genoeg.
Een enkele kromme stam op een open veld kan een schilderij vullen met stilte, terwijl een cluster jonge bomen juist richting en beweging creëert.
Als je merkt dat je blijft hangen in details, probeer dan eens een snelle reeks silhouettekeningen. Niet langer dan twee minuten per boom. Alleen vorm, ritme en houding. Het dwingt je om te kijken naar het geheel en niet naar afzonderlijke blaadjes. Wanneer je daarna opnieuw begint te schilderen, voel je dat je al veel beter begrijpt hoe de boom in de ruimte staat.
Bossen vragen om een andere aanpak. Daar komt gelaagdheid centraal te staan. De voorgrond, de middenzone en de achtergrond vloeien in elkaar over. Niet door exacte details, maar door zachtere overgangen, nevelige tinten of lichtaccenten die suggereren dat er nog veel meer bomen achter verscholen staan.
The TREE Painting Hack That's INFURIATING Art Teachers! - Samuel Earp Art - video Engels gesproken - 15:18 min.
Easiest Way To Paint Trees Like A Professional (Acrylics) - Wild Creates - video Engels gesproken - 10:28 min.
Luchtige bladerkronen en spelend licht
Wie voor het eerst een boom schildert, vult het bladerdak vaak volledig in. Het resultaat is meestal zwaar en compact.
In werkelijkheid laat een boom juist heel veel lucht door. Kleine openingen tussen bladeren vertellen hoe het licht speelt. Die gaan van heldere, zonnige vlekken tot koele schaduwgaten waarin de lucht doorschemert.
Het helpt om jezelf toe te staan bewust leegtes te laten zitten. Vooral aquarellisten merken hoe bevrijdend dat werkt, maar het geldt net zo goed voor acryl en olieverf. Denk aan het bladerdak als een dans van ritmes. Een paar snelle tikken met een waaierpenseel, afgewisseld met dwarse vegen of borsteltoppen, kan al een verrassend speels effect geven.
Laat sommige zones licht en droog, andere vol en nat. Zo ontstaat beweging binnen je bladwerk en voelt het geheel meteen luchtiger.
Bomen schilderen met eenvoudige technieken - Michael James Smith - video Engels gesproken - 13:34 min.
How to paint trees - the demonstration I wish I had as a beginner - Paint Coach - video Engels gesproken - 22:57 min.
Het geheim van realistische bomen dat de meeste kunstenaars missen - Michael James Smith - video Engels gesproken - 12:45 min.
‘Buiten schetsen’ - aquarel op papier - 20 × 20 cm.
Stammen, bast en herkenbare kenmerken van soorten
De stam vormt de ruggengraat van je boom. Hoe je hem schildert, bepaalt niet alleen de structuur, maar ook de sfeer van je werk.
Bast kan fluweelzacht ogen, maar ook ruw of bijna gebarsten. Een droge kwast over een halfdroge verflaag geeft prachtige baststructuren zonder dat je alles hoeft uit te tekenen. Voor acryl en olieverf biedt een paletmes interessante mogelijkheden waarmee je kleine richels en breuken heel natuurlijk krijgt.
Sommige bomen hebben zo’n kenmerkende stam dat ze meteen herkenbaar worden zodra je die structuur goed vastlegt.
Denk aan de fijne streepjes van een berk, de zachte glans van een beuk of het kronkelige reliëf van een oude wilg. Door je concentratie even te verleggen van het bladwerk naar de stam ontdek je dat je boom nog meer karakter krijgt.
How to Create Hyper-Realistic Bark Textures with Oil or Acrylic Paints | Step-by-Step Tutorial - Michael James Smith - video Engels gesproken - 10:31 min.
Schilderen met Kevin Hill - Close-up boom - KevinOilPainting - video Engels gesproken - 11:48 min.
How to Paint GUM TREES and BARK Even If You're a Beginner (Works for ALL Tree Types) - Samuel Earp Art - video Engels gesproken - 16:04 min.
Hoe schilder je een dennenboom? - Olieverfschilderdemonstratie voor beginners - Andrew Tischler - video Engels gesproken - 14:48 min.
Easy Technique to Paint Realistic Pine Trees - Michael James Smith - video Engels gesproken - 11:19 min.
How To Paint Pine Needles - muraljoe - video Engels gesproken - 13:59 min.
‘Bijna lente’ - Acryl op papier - 30 × 40 cm.
Onder de boom: schaduw, grond en verankering
Een boom zonder contact met de grond lijkt te zweven.
Het is een van de meest voorkomende beginnersfouten. De oplossing zit vaak in subtiele schaduwen en kleine texturen aan de voet van de stam. Een zachte, lage schaduw die naar één zijde valt, maakt het geheel meteen geloofwaardiger.
Soms helpt het om kleine worteluitlopers of een randje gras toe te voegen zodat de boom echt verankerd oogt.
Let ook op hoe het licht zich verzamelt onder een boomkroon. Daar ontstaat vaak een koeler gebied dat niet donker is, maar eerder diffuus. Als je dat effect overdrijft, voelt het onnatuurlijk. Maar wanneer je het net voldoende aanraakt, krijgt je schilderij ineens die typische rustige sfeer die je vaak in bosranden ziet.
Tussen realisme en expressie: jouw eigen stijl vinden
Niet iedereen wil bomen exact naschilderen. Veel kunstenaars gebruiken bomen om een stemming op te roepen of een abstracte compositie op te bouwen.
Een boom hoeft dan niet eens herkenbaar te zijn. Je kunt hem reduceren tot eenvoudige kleurvlakken of ritmes. Denk aan een bladermassa die niet individueel bestaat, maar als een enkel gebaar op het doek staat. Zo’n aanpak werkt verrassend verhelderend, ook wanneer je daarna weer realistisch gaat schilderen.
Een mooie oefening is het schilderen van één favoriete boom op verschillende momenten van de dag. Ochtendlicht, middaglicht, avondlicht.
Je hoeft geen volledig schilderij te maken. Kleine studies zijn genoeg. Je merkt hoe die boom elke keer een andere rol krijgt, zelfs zonder dat hij van vorm verandert.
Hoe je BOMEN schildert in een impressionistische stijl 🌳 (Olieverfdemonstratie) - Malcolm Dewey - video Engels gesproken - 12:10 min.
Hoe bomen sfeer en richting geven aan je schilderij
Een landschap zonder bomen voelt vaak leeg. Zodra je er één toevoegt, ontstaat richting.
Een boom kan een blikvanger zijn, maar ook een poort, een kader of een stille getuige. De schaal ten opzichte van de omgeving speelt daarbij een grote rol. Een grote, zware eik geeft een gevoel van veiligheid, terwijl een slanke, hoge den juist spanning toevoegt.
Soms verandert één kleine keuze de hele sfeer. Een boom die net iets schever staat, lijkt te fluisteren. Een tak die buiten het kader reikt, geeft het gevoel dat er meer gebeurt buiten het zicht.
Door bewust te spelen met deze subtiele gebaren wordt jouw schilderij niet alleen technisch beter, maar ook expressiever.
De makkelijke manier om bomen en waterreflecties te schilderen die er echt uitzien - Samuel Earp Art - video Engels gesproken - 12:26 min.
Oefenen zonder druk: kleine studies met groot effect
Je hoeft geen volledig kunstwerk te maken om beter te worden. Korte studies werken vaak effectiever dan uitgebreide werken.
Probeer eens een reeks snelle silhouetten, een paar bladkroonexperimenten met open plekken of kleurproefjes waarin je verschillende groenen mengt met complementaire onderlagen. Het hoeft niet netjes te zijn. Hoe losser je werkt, hoe sneller je groeit.
Top 3 penselen voor bomen 🌳 De makkelijkste manier om te schilderen!! - Joni Young Art - video Engels gesproken - 12:23 min.
Laat de boom spreken: een motiverende afsluiting
Een boom is nooit alleen een boom. Hij draagt tijd, weer, licht en landschap in zich mee.
Wanneer je leert schilderen wat hij uitstraalt in plaats van wat je denkt dat je ziet, worden je werken warmer en persoonlijker. Durf te experimenteren, durf te kijken en durf vooral te genieten van het proces. De rest volgt vanzelf.
***
10-daags creatief experiment bij deze blogpost
Bomen leren zien door ze tien dagen te schilderen
Theorie is een startpunt. Door te experimenteren ontdek je hoe je haar kunt toepassen in je eigen werk.
Verken deze blog
Alles over Schilderen
Wil je je passie voor schilderen verdiepen en nieuwe mogelijkheden ontdekken? Of je nu net begint of al ervaring hebt, deze pagina biedt een inspirerende verzameling artikelen met tips, technieken en ideeën om je schilderkunst verder te ontwikkelen.
