Een schilderij beginnen stap 2

Geschreven door Trui Gysseling

Verf, techniek en ondergrond kiezen

Een schilderij krijgt pas echt persoonlijkheid wanneer de verf, techniek en ondergrond met elkaar in gesprek gaan.

Inhoud

Over deze reeks: Schilderij beginnen

Dit artikel maakt deel uit van de reeks “Schilderij beginnen”, waarin we stap voor stap ontdekken hoe een schilderij groeit, van het eerste idee tot het moment waarop het voltooid aanvoelt.
Elke stap helpt je bewuster te schilderen, met meer vrijheid, diepte en plezier.

Lees ook de andere delen van de serie:
Stap 1 – Compositie en formaat kiezen · Stap 2 – Verf, techniek en ondergrond kiezen · Stap 3 – Ondergrond voorbereiden en eerste lagen · Stap 4 – De eerste verflaag · Stap 5 – Laag over laag · Slot – Van idee tot voltooid schilderij

Inhoud

Waarom het loont om even stil te staan bij je materiaal

Je hebt besloten wat je wil schilderen en hoe groot het werk wordt.

De verleiding is groot om meteen naar de winkel te rennen, een canvas te kopen en je vertrouwde verf erbij te nemen.
Maar stel jezelf even deze vraag: is dat echt de beste keuze voor dit specifieke schilderij?

Soms schilderen we op automatische piloot.

We grijpen naar de materialen die we kennen: veilig, vertrouwd, voorspelbaar. En dat mag. Maar af en toe stilstaan bij je keuzes kan verrassend veel nieuwe energie brengen in je werk.
Het is een kans om bewust te schilderen, om techniek, verf en drager te laten samenwerken als een team.

Inhoud

Verf: wat past bij jouw bedoeling?

Elke verfsoort vertelt haar eigen verhaal.
Acryl is energiek, snel en vergevingsgezind.
Olieverf is traag, diep en gelaagd.
Aquarel is transparant en dromerig.
Gouache is mat en direct. (Ook acryl-gouache)

Vraag jezelf af: wat wil ik dat dit schilderij uitstraalt?
Wil je levendigheid en spontaniteit? Kies dan een medium dat snel droogt.
Wil je rust, nuance en tijd om te herwerken? Dan is olie misschien jouw bondgenoot.

Als het schilderij een cadeau is, blijf dan dicht bij wat je goed beheerst.

Maar als het een werk puur voor jezelf is, mag je gerust experimenteren, zonder druk, met nieuwsgierigheid als leidraad.

Inhoud

Techniek: durf te variëren

Zelfs binnen één verfsoort zijn er eindeloos veel technieken.
Denk aan dikke impastolagen, dunne glacis, nat-in-nat, of combinaties van penseel en paletmes.
Door bewust te kiezen, geef je niet alleen vorm aan je onderwerp, maar ook aan je stem als kunstenaar.

Een tip: maak kleine proefstukjes op restjes papier of oude canvas. Dat haalt de druk weg en laat je vrijer spelen met textuur, tempo en contrast.

Inhoud

Ondergrond: de basis die alles draagt

De ondergrond lijkt misschien een detail, maar ze bepaalt meer dan je denkt: hoe je verf zich gedraagt, hoe kleuren opdrogen en zelfs hoe lang je werk mooi blijft.
Zie de ondergrond als de fundering van je huis: als die goed zit, kan je creativiteit veilig groeien.

Of je nu schildert op papier, doek of hout, elk materiaal heeft zijn eigen karakter:

  • Papier geeft lichtheid, ideaal voor aquarel, acryl of gemengde technieken.

  • Doek ademt traditioneel, perfect voor olie of acryl.

  • Hout biedt stevigheid en een glad oppervlak voor precisie of experiment.

Denk aan de samenhang: onderwerp, verf, techniek én drager versterken elkaar.
Een fijn portret op grof linnen kan juist boeiend zijn door dat contrast, zolang je het bewust kiest.

Inhoud

Presentatie: geef je werk een thuis

Een schilderij leeft niet in het luchtledige.
Stel je voor waar het komt te hangen: een smalle hal, een lichte woonkamer, een donkere nis?
Soms vraagt een plek om een lijst, soms juist om vrijheid zonder kader.

Wil je met passe-partout werken? Dan is papier ideaal.
Werk je op groot formaat? Dan komt doek of hout meestal beter tot zijn recht.
Laat de omgeving meebeslissen, niet om je te beperken, maar om je werk in harmonie te brengen met waar het terechtkomt.

Inhoud

Mini-oefeningen om vandaag te proberen

Oefening 1 – Verfverkenning
Neem één klein onderwerp (bijvoorbeeld een mok) en schilder het driemaal: met acryl, met aquarel, met gouache.
Let op wat elk materiaal doet met sfeer, kleur en ritme.

Oefening 2 – Ondergrondtest
Gebruik dezelfde verf op drie verschillende ondergronden: papier, doek, hout.
Voel hoe anders de kwast beweegt, hoe anders kleuren opdrogen.

Oefening 3 – Techniekmix
Combineer twee technieken in één mini-schilderijtje: bijvoorbeeld glacis of droge penseelstreken over paletmes.

Spelen is leren.

Inhoud

Inspirerende kunstenaars

Let ook op materiaal en drager van hun werk. Bekijk hoe hun materiaalkeuzes invloed hadden op hun stijl, soms subtiel, soms bepalend.

Paula Modersohn-Becker werkte vaak op karton en hout, wat haar compacte portretten extra stevigheid gaf.

Claude Monet schilderde op doek in verschillende grofheden om het licht te vangen.

Zinaïda Serebriakova koos soms voor papier of karton, wat haar werk een intieme, persoonlijke toets gaf.

Édouard Vuillard: matte, zachte kleurvlakken op doek en karton.

Pierre Bonnard: licht, transparantie, warme ondergronden.

Henri Matisse: effen vlakken, helderheid, eenvoud van vorm en kleur.

Inhoud

Tot slot

Door bewust te kiezen, verf, techniek, ondergrond en presentatie, geef je niet alleen richting aan je schilderij, maar ook aan je eigen ontwikkeling als kunstenaar.
Het zijn keuzes die je vrijheid vergroten, niet verkleinen.


Heb je vragen, wil je je proefjes delen of een ontdekking vertellen? Laat een reactie achter, jouw ervaring inspireert ook andere kunstenaars.
En kijk gerust verder op de blog voor meer creatieve inzichten en praktische tips.

***

Over deze serie: Schilderij beginnen

Deze blogpost maakt deel uit van de vijfdelige reeks “Schilderij beginnen”, waarin je stap voor stap leert hoe een schilderij groeit: van het eerste idee tot het moment dat het voltooid voelt.

Lees de hele reeks:

  1. Stap 1 – Compositie en formaat kiezen

  2. Stap 2 – Verf, techniek en ondergrond kiezen

  3. Stap 3 – Ondergrond voorbereiden en eerste lagen

  4. Stap 4 – De eerste verflaag: vorm, ritme en emotie samenbrengen

  5. Stap 5 – Laag over laag: diepte, contrast en samenhang opbouwen

  6. Slot – Van idee tot voltooid schilderij

Elk deel helpt je bewuster, vrijer en met meer plezier te schilderen, of je nu net begint of al jaren schildert.

Schilderen is niet alleen wat je maakt, maar wat je onderweg leert zien.

Terug naar de blog - homepage

 
Trui Gysseling
Vorige

Een schilderij beginnen stap 3
Volgende

Een schilderij beginnen stap 1