Stoffen en verhalen

Geschreven door Trui Gysseling

Hoe Rina Banerjee me leerde kijken naar rommel

Een persoonlijke ontdekkinsgreis

Wie is Rina Banerjee? en wat kun jij van haar leren voor je eigen creatie?

Inhoud

De herinnering in stoffen en knopen

Soms herken je iemand in een kunstwerk voordat je weet wie ze is.

Dat was precies wat er gebeurde toen ik Rina Banerjee's werk ontdekte. Meer dan tien jaar geleden maakte ik zelf installaties met gevonden voorwerpen en wegwerpmateriaal zoals plastic flessen, soms ook oud textiel. Ik verzamel al meer dan vijftig jaar allerlei textiel en knopen; sommige zijn zelfs antiek en stammen uit de zolder van wat ooit een winkel in fournituren was.

Omdat ik een groot deel van mijn kleding zelf naai – soms met nieuwe stoffen, maar vaak met kostbare restjes – voel ik een directe resonantie met haar aanpak.

Het voelt alsof zij heeft gedaan wat ik probeerde, maar dan met grotere dromen en scherpere vragen over wie we zijn in deze wereld.

Door haar werk 'Make Me a Summary of the World' zag ik mijn uitgebreide verzameling oude knopen en stoffen plots met nieuwe ogen. Waar ik eerder alleen "oud spul" zag, begon ik nu verhalen te lezen.

Voor Banerjee is textiel immers nooit slechts materiaal; het is het verhaal van immigratie. Het vertelt van Indiase roots, van de vrouwelijke ervaring, en van de wegen die mensen afleggen tussen hier en daar. Ze gebruikt vaak de meest gewone voorwerpen: plastic zakken, vogelveren en huishoudelijke objecten om te laten zien hoe groot en complex onze gedeelde geschiedenis werkelijk is.

Inhoud

Wie is Rina Banerjee?

Rina Banerjee (geboren in Calcutta, wonend in New York) staat bekend om haar ingewikkelde, dromerige sculpturen en assemblages.

Haar werk is een explosie van kleuren en texturen, waarbij ze materialen als schelpen, goudvellen, traditioneel Indiaas textiel en geproduceerd plastic naast elkaar zet. Maar achter deze schijnbare chaos zit een zorgvuldig geordend gesprek.

Ze stelt vragen die gaan over kolonialisme, globalisering en identiteit. Haar werk laat zien dat "exotisch" geen label is dat men aan anderen mag plakken, maar een manier van kijken die we zelf moeten veranderen.

In plaats van te proberen perfect netjes te werken, laat Banerjee de rommel toe. Ze toont hoe schoonheid kan ontstaan uit de vermenging van verschillende culturen en tijden. Haar titels zijn vaak lang, poëtisch en vrijblijvend, waardoor de kijker zelf de interpretatie moet maken. Het is een uitnodiging om te erkennen dat onze eigen identiteit, net als die van Banerjee, altijd een mix is van hier en daar, van toen en nu.

Inhoud

Wat kun jij leren voor je eigen creatie?

Het mooiste aan Banerjee’s werk is dat het niet iets exclusief is voor museumgangers. Het toont een houding die wij allemaal kunnen aannemen. Hier zijn twee lessen die ik uit haar werk haalde en die je misschien ook helpen:

Mijn verzameling is een archief van mijzelf

Banerjee toont dat elk object,of het nu een oude knoop, een stukje kant van oma, of een verknipte plastic fles is, een verhaal draagt.

Je hoeft geen dure verf of marmeren beelden te gebruiken om iets betekenisvol te creëren. Kijk naar de objecten die je al bezit. Waarom bewaar je die oude sokken? Wat zegt die gebroken mok over jouw familiegeschiedenis?

Probeer dit: Als je klaar bent om te experimenteren, neem dan je tijd om een kleine collage op te bouwen. Gebruik niets nieuws. Alleen dingen die je al hebt gevonden of bewaard. Laat ze rustig naast elkaar liggen en observeer: welke kleuren spreken elkaar aan? Welke vormen vertellen een gezamenlijk verhaal? (Wees geduldig: soms vraagt zo'n proces dagen voordat de juiste samenstelling zich onthult.)

En het wordt dubbel intrigerend als je een oud (misschien minder gelukt) schilderij als achtergrond gebruikt. En misschien is deze collage weer een start voor een nieuw schilderij.

Inhoud

Durf de chaos te omarmen

Velen onder ons zoeken in hun kunst naar orde, symmetrie en perfectie.

Banerjee doet precies het tegenovergestelde: ze vult haar ruimte tot de rand met lagen, contrasten en tegenstellingen. Ze laat zien dat de wereld ook chaotisch, volgestopt en complex is. Dat maakt haar werk niet minder mooi, maar juist meer menselijk.

Een uitdaging: Als je de volgende keer een schilderij of collage maakt, durf dan een "onvolmaakte" plek te maken. Voeg een element toe dat niet helemaal past, of leg lagen over elkaar heen tot het ondoordringbaar lijkt. Vaak ligt de schoonheid juist in die momenten van verwarring.

Inhoud

Conclusie: een blik in de prullenbak van de wereld

Toen ik Rina Banerjee ontdekte, realiseerde ik me dat mijn oude knopen en textielresten niet zomaar "afval" waren. Het waren fragmenten van mijn eigen reis, net zoals Banerjee's textielstukken fragmenten zijn van de Indische diaspora.

Kunst is niet altijd het maken van iets nieuws uit niets; soms is het het opnieuw belichten van wat we al hebben.

Misschien is de vraag niet "Wat kan ik maken?", maar "Welk verhaal verstopt zich in mijn verzamelkast?". Ga eens zitten met je eigen verzameling en kijk of je de band ziet tussen jouw verleden en de wereld om je heen. Dan zie je misschien, net als ik, dat de wereld inderdaad samengevat kan worden in een kistje met oude kleding en knopen.

***

Lees ook

Verken in deze blog

Trui Gysseling
Vorige

Schoonheid als spook
Volgende

Verborgen verhalen in verf