Tussen lijnen en lagen zit jouw verhaal
Laat je werkproces spreken
voor meer inzicht, plezier en vertrouwen in je eigen stijl.
Veel (hobby)kunstenaars denken bij ‘je werkproces documenteren’ aan iets technisch, zakelijks, misschien zelfs een tikje saai. Maar wat als ik je vertel dat juist dát proces een bron van creativiteit, plezier én groei kan zijn?
Inhoud
Door je proces bewust vast te leggen, of dat nu met schetsen, foto’s, notities of video’s is, krijg je niet alleen zicht op hoe je werkt, maar ook op waarom je bepaalde keuzes maakt.
Je ziet patronen ontstaan, leert van experimenten (én missers), en ontdekt wat jou als maker uniek maakt. Het helpt je om gericht te groeien, je stijl te verdiepen en meer zelfvertrouwen op te bouwen.
En nee, het hoeft geen strak plan of perfect dagboek te zijn.
In dit artikel ontdek je hoe je op een speelse, visuele en zelfs humoristische manier je eigen creatieve ontwikkeling kunt volgen, zonder dat het voelt als huiswerk.
Dus haal je schetsboek erbij, zet een kop thee of koffie, en duik mee in de wondere wereld van creatieve documentatie.
How To Make To-Do Lists Like Leonardo da Vinci (Life Changing) - Growth Quest - video Engels gesproken - 8:54 min.
Het proces als kunstwerk
Je werkproces hoeft niet alleen over eindresultaten te gaan. Waarom zou je de reis zelf niet als kunstwerk zien?
Combineer schetsen, krabbels, kleurenstalen en notities in een visueel dagboek. Denk: verfspatten, doorkraste lijnen, losse gedachten. Juist de imperfectie maakt het krachtig.
Maak van je voortgang een collage. Fotografeer elke stap van een schilderij en print de beelden als reeks op canvas: een kunstwerk over het kunstwerk.
Voorbeeld: Een volgekladderde schetsboekpagina met vlekken en aantekeningen kan net zo veel zeggingskracht hebben als een schilderij en soms zelfs meer.
Use the Triple Check Method to jumpstart your brain | Anne-Laure Le Cunff - Big Think - video Engels gesproken - 48:44 min.
Anne-Laure Le Cunff: The 3 cognitive scripts that rule over your life | Full Interview - Big Think - video Engels gesproken - 48:44 min.
De timelapse methode
De timelapse methodeTechnologie hoeft niet ingewikkeld te zijn.
Zet je telefoon op een statief, laat ‘m filmen terwijl je tekent of schildert en maak er een versnelde video van.
Je ziet ineens waar je vastliep of waar je intuïtief werkte.
Het is ook gewoon superleuk om jezelf te zien schilderen in 30 seconden. Spoiler: je ziet eruit als een kunstninja.
"Een time-lapse laat niet alleen je kunst, maar ook je groei zien."
Vragen om te reflecteren
Reflectie klinkt zwaar, maar dat hoeft het niet te zijn. Probeer eens deze vragen na een sessie:
"Welke keuze maakte ik vandaag waar ik trots op ben?"
"Wanneer zat ik in een flow en wat deed ik toen anders?"
"Als dit werk een persoon was, wat zou het dan tegen me zeggen?"
Schrijf je antwoorden in je schetsboek, op je hand, op een post-it, het doet er niet toe als je er maar mee in gesprek blijft.
The Power of Questions - Steve Aguirre - TEDxBergenCommunityCollege - video Engels gesproken - 12:56 min.
Mislukkingen archiveren
Geef je ‘mislukkingen’ een ereplaats. Serieus!
Start een mislukt map waarin je werken bewaart die ‘niet gelukt’ zijn — mét notities over wat je ervan leerde.
Organiseer een jaarlijkse mislukt parade: herinterpreteer oud werk met nieuwe technieken of inzichten.
Humortip: Geef je map een geweldige naam zoals “Mijn Glorieuze Bloopers”. Kunst mag luchtig zijn!
Het proces delen = verbinden
Het delen van je proces kan spannend zijn, maar het levert ook verbinding op.
Post af en toe een “lelijke” werkfoto op social media, met een eerlijk verhaal erbij.
Start een schetsboekuitwisseling met andere kunstenaars. Elkaar elkaars krabbels laten zien is kwetsbaar, maar ook verbindend.
Wist je dat... volgens onderzoek (Ness Labs) het delen van creatieve processen zelfvertrouwen en empathie vergroot?
Digitale hulpmiddelen voor documentatie
Geen zin in papieren chaos? Er zijn genoeg digitale tools die het leuk én makkelijk maken:
Notion of Trello om je projecten en inspiratie te organiseren. Ik gebruik Notion.
Procreate en Adobe Fresco bieden notitie- of commentaarlagen bij digitale schetsen.
Scan je schetsen en voeg spraakmemo’s toe via Google Keep of Evernote, zo vergeet je geen briljante ingeving meer.
Het proces als verhaal
Je kunt je werkproces zien als een reis met een verhaal. Maak het literair:
Schrijf een mini-biografie bij elk werk, bijvoorbeeld: “De strijd met het blauw in deze zee begon op een regenachtige dinsdag…”
Gebruik metaforen: je schilderij is een bergtocht, een detectivezaak, een stilleven met drama.
Tip: Dit werkt geweldig in portfolio’s of exposities, mensen houden van verhalen achter het werk.
What Happens When You Draw Every Day Without Quitting - Sketchbook Skool - video Engels gesproken - 24:44 min.
De 1-stap-terug-methode
Soms zie je pas echt wat je maakt… als je afstand neemt:
Hang je werk ondersteboven of bekijk het in de spiegel. Je ziet meteen waar iets niet klopt (of juist wel!). Ik bekijk mijn schilderijen meestal in een spiegel en het werkt zowel voor figuratief als voor abstract werk.
Leg je werk weg en bekijk het na een paar dagen opnieuw. Fris hoofd, frisse blik.
Variaties spelen
Documenteer je experimenten bewust. Neem een eenvoudig onderwerp (bv. een ontbijtbordje) en schilder het op vijf verschillende manieren:
Realistisch
Abstract
Cartoonachtig
Monochroom
Met alleen lijnen
Oefening: “Hoe zou Van Gogh dit ontbijtbordje schilderen?” En daarna: “Hoe zou jij dat dan doen?”
I Tried 30 Art Styles in 30 Days (Full Journey) - Make With Brandon - video Engels gesproken - 32:24 min.
Het proces als ritueel
Documentatie hoeft niet droog te zijn. Maak er een moment van:
Drink altijd dezelfde thee of zet een bepaald muziekje op tijdens je reflectie.
Gebruik een mooie pen of speciaal boek voor je notities.
Waarom? Rituelen maken analyseren niet alleen makkelijker, maar ook liefdevol. En dat is wat je kunst verdient
Bonus: Maak het concreet
Voorbeeld (fictief): “Door terug te bladeren in mijn schetsboek, zag ik ineens een patroon in mijn kleurkeuzes, blijkbaar vermijd ik geel! Sindsdien experimenteer ik ermee, en het verrast me steeds.”
Checklist om te starten:
Kies één tool (schetsboek, app, video)
Plan 5 minuten reflectie na elke sessie
Deel één inzicht per week (met jezelf of met anderen)
Meme-moment: Foto van een volgeplakt schetsboek met de tekst “Mijn proces? Georganiseerde chaos!”
Tot slot
Documenteren en analyseren hoeft geen verplichting te zijn.
Zie het als een creatieve uitbreiding van je kunstpraktijk, een manier om stil te staan, te spelen, te leren en te groeien. Niet omdat het ‘moet’, maar omdat jouw proces net zo waardevol is als het eindresultaat.
Dus: omarm je schetsen, je mislukkingen, je notities en je bloopers. Want daar gebeurt het échte werk.
***
Lees ook
Als je dromen kon schilderen…
Zo gebruik je je dromen als creatieve brandstof
Verken in deze blog
Andere Denkwerelden
Benieuwd naar de diepere lagen van kunst en creativiteit? Deze pagina biedt een verzameling inspirerende artikelen die verder gaan dan de praktijk. Ontdek reflecties, filosofieën en nieuwe inzichten die je kijk op kunst verruimen en je creatieve denken prikkelen.
