Hoe plein air schilderen je anders leert kijken

Geschreven door Trui Gysseling

En wat je kunt leren van seizoenen, licht en wind

Alles verandert buiten: het licht, het landschap, het weer. Dat maakt schilderen in de natuur zo verrassend en zo leerzaam.

Bang om zomaar buiten te gaan tekenen? Ik heb een filmpje gemaakt om je over de drempel te helpen:

Inhoud

Waarom buiten schilderen je beter leert kijken

Als je buiten schildert, moet je keuzes maken.

Het licht verandert, de wolken schuiven, een groep fietsers rijdt ineens je compositie in. Alles beweegt.

En dat is precies waarom plein air schilderen (schilderen in de open lucht) je dwingt om anders te kijken. Je leert snel observeren, het grote geheel zien én de essentie vastleggen.

Wat je daarmee traint:

  • je snelheid en spontaniteit

  • je gevoel voor kleur en licht

  • en je vermogen om niet alles te willen schilderen

Dat levert geen perfecte plaatjes op, maar wél schilderijen die léven.

Ik herinner me nog mijn eerste buitenstudie: een boom in de zon, die een half uur later volledig in de schaduw stond. Mijn kleurenschema kon ik herbeginnen, maar mijn blik was veranderd. Ik zag ineens hoe snel alles verandert.

Inhoud

De magie van de gouden uren

Vraag een landschapsfotograaf wat de beste tijd van de dag is om te werken, en je krijgt gegarandeerd het antwoord: rond zonsopgang of zonsondergang.

Die momenten noemen we de gouden uren. Het licht is warm, de schaduwen zijn lang, en de kleuren zinderen.

Als schilder kun je daar enorm van profiteren.

Warme tinten (rood, oranje, roze) mengen zich met de koele kleuren van het landschap en geven je werk meer diepte en sfeer.

Kleine oefening:
Zet eens een timer en maak 3 snelle kleurstudies van hetzelfde uitzicht: 1 bij ochtendlicht, 1 rond het middaguur, 1 bij avondlicht. Let op hoe de kleuren en contrasten verschuiven.

Inspiratie:
Claude Monet werkte vaak tijdens de gouden uren, zijn hooistapel-reeks is daar een prachtig voorbeeld van.

Inhoud

Schilderen door de seizoenen heen

Een landschap verandert niet alleen per uur, maar ook per seizoen. Als je regelmatig op dezelfde plek schildert, zie je dat pas écht goed.

Een boom met uitbundige lentebloesem is ’s winters niets meer dan een paar sobere lijnen tegen een grijze lucht.

Wat je leert van de seizoenen:

  • In de zomer oefen je met zonlicht en diepe schaduwen

  • In de herfst leer je warme aardetinten combineren

  • In de winter focus je meer op lijn, vorm en atmosfeer

  • In de lente kun je spelen met frisse kleurcontrasten en groei

Mini-project:
Kies een plek in de buurt (een park, een boom, een uitzicht). Schilder die plek vier keer: in elk seizoen één keer. Gebruik hetzelfde formaat en dezelfde materialen. Maak er eventueel een kleine tentoonstelling van in je atelier of woonkamer.

Kunstenaars die dit deden:

Claude Monet schilderde de kathedraal van Rouen op verschillende tijdstippen en in elk seizoen

David Hockney maakte iPad-schilderijen van dezelfde weg door het bos in Yorkshire, telkens bij ander weer

Inhoud

Twee veelvoorkomende plein air-problemen (en hoe je ze oplost)

Probleem 1: olieverf is nog nat als je naar huis gaat

Olieverf droogt traag, en buiten al helemaal. Dat maakt het lastig om je werk veilig mee naar huis te nemen.

Oplossingen:

  • Gebruik een nat paneelkoffertje

  • Werk klein, zodat je doekjes beter hanteerbaar zijn

  • Of kies voor sneldrogende mediums

Probleem 2: acrylverf droogt veel te snel in de zon

Zeker op warme of winderige dagen is je acrylverf al half opgedroogd voor je het op het doek krijgt.

Oplossingen:

  • Zet je palet in de schaduw

  • Gebruik een plantenspuitje om je verf vochtig te houden

  • Werk met een stay-wet palette (een palet met een natte spons en bakpapier)

Inhoud

Voorbeelden uit de kunstgeschiedenis

Plein air schilderen is geen moderne uitvinding. Al in de 19e eeuw trokken kunstenaars met hun ezels en olieverf de natuur in.

Bekende voorbeelden:

Jean-Baptiste Camille Corot‍ ‍werkte met olieverf op papier en schilderde kleine, directe studies van het Franse landschap

  • Corot to Monet | Exhibitions | The National Gallery, London - The National Gallery - video Engels gesproken - 4:19 min.

Winslow Homer schilderde stormachtige zeegezichten aan de ruige Amerikaanse kust

Isaac Israëls nam zijn schilderkist mee naar het strand van Scheveningen en schilderde daar het licht en het leven

Laat je inspireren, maar probeer vooral niet te imiteren. Jouw blik op de wereld is uniek.

Inhoud

Simpele oefeningen voor buiten

Ook als je weinig tijd hebt of plein air schilderen spannend vindt, kun je klein beginnen.

Probeer eens:

  • Een snelle kleurstudie van 10 minuten met slechts 3 kleuren

  • Een compositieschets in pen of potlood van een landschap dat je aanspreekt

  • Een ‘lichtdagboek’: teken elke dag op hetzelfde tijdstip hoe het licht valt op een gebouw, boom of straat

Deze mini-oefeningen helpen je om anders te kijken en routine op te bouwen.

Inhoud

Tot slot: blijf kijken, blijf spelen

Buiten schilderen is geen exacte wetenschap. Het vraagt flexibiliteit, geduld, en soms ook een beetje lef. Maar het leert je beter kijken dan ooit. Je krijgt meer gevoel voor kleur, sfeer en compositie. En wie weet ontdek je zelfs een favoriete plek die je telkens opnieuw wilt schilderen.

Extra tips voor een geslaagde plein air-sessie

  • Bereid je voor: kies je locatie zorgvuldig en check het weer.

  • Neem een foto van het lichtmoment dat je aanspreekt, zodat je daarop terug kunt vallen als het licht verandert.

  • Werk met een timer: bijvoorbeeld 90 minuten om niet te blijven prutsen.

  • Maak vooraf kleine mini-schetsen om je compositie te bepalen.

Klaar om naar buiten te gaan met je schetsboek of schilderkist?

Probeer één van de oefeningen uit en laat je verrassen door wat je tegenkomt.

***

Blijf je nieuwsgierigheid volgen en klik gerust verder op deze blog. Er is nog veel meer te ontdekken over creatief tekenen en schilderen – voor elk niveau en elk moment.

Veel plezier!

Dit filmpje helpt je op weg

Lees ook

Verken deze blog

  • Alles over Schilderen
    Wil je je passie voor schilderen verdiepen en nieuwe mogelijkheden ontdekken? Of je nu net begint of al ervaring hebt, deze pagina biedt een inspirerende verzameling artikelen met tips, technieken en ideeën om je schilderkunst verder te ontwikkelen.

  • Terug naar de blog - homepage

Trui Gysseling
Volgende

Een maand is genoeg