De perfecte storm
De oplossing voor baaldagen
Dit is geen artikel om beter te worden, maar om weer te beginnen.
Inhoudsopgave
Inhoud
De baaldag als materiaal
De perfecte storm als veilige chaos
Maak het expres lelijk
Kies materialen die niet samenwerken
Luister naar muziek die wringt
Geen beeld, alleen actie
Stop vóór het af is
Wat dit je oplevert op lange termijn
Wie heeft geen baaldagen. Dagen dat alles tegen lijkt te gaan, je hoofd te vol zit en de stress door het plafond schiet. Dagen waarop zelfs tekenen of schilderen, normaal je toevluchtsoord, ineens te veel voelt.
En toch. Jij weet het ook. Op de een of andere manier voel je je vaak lichter zodra je weer met materiaal bezig bent. Niet omdat het resultaat zo goed is, maar omdat je weer iets hebt aangeraakt, bewogen, losgelaten.
De vraag is alleen: hoe begin je op zo’n dag?
Mijn voorstel is simpel en een beetje onbeschaamd: woest. Smijt je erin. Niet netjes, niet doordacht, niet betekenisvol. Maak geen mooie tekening, maak de perfecte storm.
Inhoud
1. De baaldag als materiaal
Draai het om. De baaldag is geen obstakel, maar je hoofdingrediënt. Niet ondanks je humeur werken, maar met je humeur.
Vraag jezelf niet af wat je wilt maken, maar hoe je je voelt. Is baal een schurende lijn, een modderige vlek of een nerveus ritme? Wat gebeurt er als je dat letterlijk probeert te vangen, zonder uitleg en zonder verhaal?
Je maakt geen tekening over iets. Je bent het proces.
Voorbeeld uit de kunstKunstenaars als Cy Twombly gebruikten krassen, herhaling en bijna kinderlijke lijnen om directe emoties vast te leggen. Het ging hem niet om afbeelden, maar om het spoor van een moment.
OefeningNeem één kleur en één tekenmiddel. Zet een timer op vijf minuten en werk zonder pauze. Volg alleen je energie, niet je verstand.
Inhoud
2. De perfecte storm als veilige chaos
Chaos werkt alleen als ze afgebakend is. Benoem je storm daarom expliciet als tijdelijk.
Eén vel papier, tien of vijftien minuten en alles mag behalve stoppen. Geen nieuw papier, geen correcties, geen oordeel.
Dat kader maakt de onrust veilig. Je hoeft nergens naartoe, alleen erdoorheen.
Voorbeeld uit de kunstBij action painting, denk aan Jackson Pollock, was het doek een arena. Het ging om bewegen, gooien, lopen en reageren in het moment, niet om controle.
OefeningWerk staand. Zet je papier op de grond of tegen de muur en gebruik je hele arm. Laat je lichaam het tempo bepalen.
Inhoud
3. Maak het expres lelijk
Niet het mag lelijk zijn, maar het móét lelijk zijn.
Te dik, te hard en te veel. Te rommelig, te druk en te grof. Door de lat bewust om te draaien, verdwijnt de druk om te presteren.
Soms verschijnt er daarna iets verrassends. Soms ook niet. Dat is bijzaak.
Voorbeeld uit de kunstDe rauwe portretten van Jean-Michel Basquiat tonen hoe krachtig ogenschijnlijk onbeholpen werk kan zijn. Het ongemak is geen fout, maar de motor.
OefeningGebruik een materiaal dat je eigenlijk niet mooi vindt. Werk er overdreven mee en stop pas als het echt te veel wordt.
Inhoud
4. Kies materialen die niet samenwerken
Maak het jezelf een beetje lastig. Combineer materialen die elkaar tegenwerken.
Vet krijt met aquarel, inkt met wasco of een oud penseel dat zijn beste tijd gehad heeft. Het ongemak buiten weerspiegelt vaak precies wat er binnen speelt.
Voorbeeld uit de kunstAnselm Kiefer gebruikt bewust zware, onhandige materialen zoals lood en stro. Niet om het mooi te maken, maar om weerstand voelbaar te maken.
OefeningKies drie materialen die je zelden samen gebruikt. Werk snel en accepteer wat er gebeurt, ook als het schuurt.
Inhoud
5. Luister naar muziek die wringt
Sla je favoriete playlist eens over. Kies muziek die past bij je stemming, of die je een beetje irriteert. Of ga juist voor stilte, regen of verkeersgeluid.
Laat het tempo, de herhaling of de spanning je hand sturen.
OefeningWerk één tekening op het ritme van het geluid. Versnel als het geluid versnelt en vertraag als het inzakt.
Inhoud
6. Geen beeld, alleen actie
Laat het idee van een afbeelding helemaal los. Geen onderwerp, geen voorstelling en geen verhaal.
Alleen beweging, sporen en herhaling. Het werk hoeft niets voor te stellen. Het is wat het is.
Voorbeeld uit de kunstIn veel werken van Agnes Martin draait alles om ritme en herhaling. De handeling zelf is de inhoud.
OefeningKies één beweging en herhaal die over het hele vel. Stop pas als je merkt dat je gedachten stiller worden.
Inhoud
7. Stop vóór het af is
Een van de lastigste, maar krachtigste keuzes. Stop niet als het goed voelt, maar net ervoor.
Laat iets onaf. Dat onafgemaakte kan later, op een andere dag, weer een ingang zijn. Ik merk vaak dat juist die halfopen werken me sneller opnieuw laten beginnen.
OefeningLeg je materiaal bewust weg zodra je denkt: nu begint het interessant te worden.
Inhoud
8. Wat dit je oplevert op lange termijn
Je baalt misschien nog steeds. Maar je hebt iets gedaan. Je hebt bewogen, getest en gespeeld. En wie weet heb je een nieuwe invalshoek gevonden of een onverwachte weg ingeslagen.
Dit soort momenten trainen iets belangrijks. Niet je techniek, maar je vermogen om te beginnen zonder zekerheid.
Zin om verder te spelen?
Gebruik deze aanpak de volgende keer dat alles tegenzit en merk wat er verandert. Wil je meer oefeningen, reflecties en inspiratie rond creatief tekenen en schilderen zonder prestatiedruk, blader dan gerust verder door de blog. Er ligt al een hele wereld klaar om ontdekt te worden, op jouw tempo en op jouw manier.
