Curiosità: de stille motor achter elke lijn

Geschreven door Trui Gysseling

Nieuwsgierigheid als kompas in je creatieve proces

Nieuwsgierigheid is geen luxe voor kunstenaars. Het is de motor die je werk verrassend, levendig en persoonlijk maakt.

Inhoud

Wat is curiosità volgens Leonardo da Vinci?

In het boek Denken als Leonardo da Vinci noemt Michael J. Gelb de nieuwsgierigheid (curiosità) als eerste van Da Vinci’s zeven eigenschappen voor een creatief en volledig leven. Het is de honger om te blijven leren, observeren, experimenteren en verwonderen. Leonardo stelde zichzelf duizenden vragen – over hoe vogels vliegen, hoe water stroomt, hoe emoties zich tonen in gezichten. En hij tekende. Steeds weer.

Curiosità is ook voor jou als tekenaar of schilder een krachtbron. Niet alleen om nieuwe ideeën te vinden, maar ook om je creatief proces levendig en avontuurlijk te houden.

Inhoud

Stel vragen tijdens het tekenen

Tijdens het tekenen kun je jezelf voortdurend vragen stellen. Niet omdat je iets verkeerd doet, maar juist omdat vragen je verder helpen. Denk aan:

  • Waar loopt deze lijn naartoe?

  • Wat als ik dit deel weer wegveeg?

  • Wat doet wit over kleur hier?

  • Wat voel ik bij deze compositie?

Zo'n innerlijke dialoog maakt je tekenen dynamisch en speels. Kunstenaars zoals Alberto Giacometti stonden bekend om hun eindeloze herhaling van lijnen, zoekend naar ‘de juiste vorm’. Niet omdat ze die niet kenden, maar omdat ze elke keer opnieuw wilden kijken.

Inhoud

Kijk met de ogen van een kind

Kinderen stellen voortdurend vragen: “Wat is dat?”, “Waarom is dat zo?” of vertaald naar het schilderproces “Mag dat ook zo?” Die open blik is goud waard in je atelier. Probeer bijvoorbeeld eens een stilleven te tekenen alsof je nog nooit een appel hebt gezien. Wat zie je écht? Welke kleuren? Wat voor vorm? Hoe valt het licht?

Kunstenaars als Paul Klee en Jean Dubuffet lieten zich bewust inspireren door kindertekeningen, juist vanwege die onbevangenheid. Het resultaat? Werk dat sprankelt van verbeelding en vrijheid.

Inhoud

Speel met materialen alsof je ze niet kent

We denken vaak dat we ‘weten’ wat een penseel of potlood doet. Maar wat als je jezelf toestaat te experimenteren alsof je het voor het eerst in handen hebt?

  • Gebruik aquarel op karton

  • Teken met de achterkant van een penseel

  • Maak een collage met papiersnippers uit de krant

De Duitse kunstenaar Kurt Schwitters bouwde hele kunstwerken uit afvalmaterialen, simpelweg omdat hij nieuwsgierig was naar de mogelijkheden van dingen die anderen weggooiden.

Inhoud

Fouten als uitnodiging tot verwondering

Wat als je een fout niet meteen corrigeert? Wat als je jezelf vraagt: “Wat zou ik hier nog van kunnen maken?”. Soms leidt juist een ‘mislukte’ lijn tot een onverwachte vorm die je niet had bedacht.

Francis Bacon liet zich vaak leiden door toevallige vlekken of verfspetters op zijn doeken. Hij zag fouten als kansen, niet als problemen.

Inhoud

Wat als…? Een schetsboek vol nieuwsgierigheid

Maak een aparte pagina in je schetsboek waarin je al je nieuwsgierige gedachten noteert. Schrijf of teken daar elke keer één “Wat als…”

Bijvoorbeeld:

  • Wat als ik een gezicht teken zonder ogen?

  • Wat als ik alleen met rood werk?

  • Wat als ik alleen dingen teken die ik niet mooi vind?

Zo’n verzameling wordt een bron van nieuwe ideeën voor dagen dat je geen inspiratie hebt.

Inhoud

Laat je voeden door de wereld buiten je atelier

Nieuwsgierigheid stopt niet aan de deur van je atelier. Wat je leest, hoort, ruikt, voelt en beleeft, dat alles voedt je kunst. Ga eens naar een museum met een schetsboek, luister naar een muziekstuk dat je niet kent en probeer de sfeer ervan te tekenen. Of wandel zonder doel en schets onderweg één detail dat je opvalt.

Frida Kahlo haalde haar inspiratie uit haar dagelijks leven, haar pijn, dromen en Mexicaanse volkskunst. Alles wat haar raakte, vond een plek in haar werk.

Inhoud

Curiosità bij kunstenaars

Veel kunstenaars zijn nieuwsgierige onderzoekers. Ze proberen steeds opnieuw iets anders:

Leonardo da Vinci stelde vragen bij alles en hield notitieboekjes vol ideeën en tekeningen.

David Hockney onderzocht jarenlang hoe optica schilders beïnvloedde en maakte iPad-schilderijen toen hij bijna 80 was.

Yayoi Kusama begon met stippen, raakte geobsedeerd en ontwikkelde daarmee een heel eigen beeldtaal.

Laat je inspireren door hun durf om te blijven vragen, proberen en veranderen.

Inhoud

Creatieve uitdagingen om nieuwsgierig te blijven

Tot slot: daag jezelf uit! Kleine opdrachten kunnen je helpen om uit je comfortzone te stappen.

Probeer eens:

  • Teken een object zonder te kijken naar je papier

  • Gebruik drie willekeurige kleuren die je normaal nooit kiest

  • Teken met je niet-dominante hand

  • Kopieer een werk van een kunstenaar en verander één element drastisch

Zulke kleine spelletjes houden je geest speels en open, dat is precies waar nieuwsgierigheid van leeft.

Laat nieuwsgierigheid je gids zijn Blijf jezelf vragen stellen, speel met materialen, onderzoek wat je niet kent. Curiosità is geen trucje of methode – het is een houding. En het mooiste is: je kunt er vandaag nog mee beginnen.

***

Lees ook

Verken in deze blog

Trui Gysseling
Vorige

Als een stopcontact begint te glimlachen